Windows Nasıl Ağırlaşıyor
Windows’un her geçen gün hızla kilo aldığı ve hantallaştığı su götürmez bir gerçek. Bu yazımızda aşırı kilolara karşı diyet listelerini ve egzersiz önerilerimizi açıklıyoruz.
Ne zaman yeni bir Windows sürümü piyasaya çıksa slogan hep aynı oluyor: Hiçbir sistem bu kadar hızlı olmadı. Fakat yapılan testler bunun aksi yönünde sonuçlar ortaya koyuyor. Bu testlere göre yeni yüklenen bir Windows hangi sürüm olursa olsun hızlı oluyor. Aradan birkaç ay geçince ve yavaşlatıcı etkenler birikince işler değişiyor. Kullanıcı gereksiz yazılımlar yüklemekten ne kadar kaçınsa, bilgisayarını ne kadar temiz tutmaya çalışsa da hiçbir Windows ilk günkü kadar hızlı olamıyor. En fazla bir-iki yıl sonra sistemin ciddi ölçüde yavaşladığı hissedilir hale geliyor, sistem yaşlanmış kabul ediliyor. Her şeye rağmen bu yaşlanma sü¬reci önlenemez değil. Ayrıntılar ve Windows’unuzu nasıl hızlı tutabileceğinize ilişkin bilgileri yazının ilerleyen kısımlarında bulabilirsiniz.
1. Sistem: Güncellemeler tarafından yavaşlatılıyor
KALORİ KAYNAĞI: Yıllardır Windows kullanıyorsunuz ve yıllar içinde mutlaka Windows’unuz da değişmiştir. Düzenli olarak yapılan güncellemelerin görevi, yeni Windows Vista’dan da görüldüğü üzere, sabit diskinizde yüklü olan Windows’un yapılan yüklemelerdeki verilerle ilişiğini kesmek. Windows XP SP2 ise atası Windows XP’den tamamen farklı, daha sonra çıkmış ve bunun sonucunda daha hızlı bir işletim sistemi. Bu verilerin büyüklüklerini karşılaştırınca da açıkça görülebiliyor. 2007 tarihli güncel bir XP sürümü, 2001′de çıkan ilk XP’ye oranla yüzde 9 daha fazla yer kaplıyor.
Windows, sadece güvenlik güncellemeleriyle bile yavaşlıyor ve çaresiz hale geliyor. Biraz önce bahsettiğimiz yüzde 9′luk oran tabi ki bunun tek sebebi değil ama problemin önemli bir parçası olduğu kesin.
ÇÖZÜM: Daha yeni ve daha büyük bir Windows sürümüne adım adım geçişi ancak küçük Service Pack’ler yükleyerek ve otomatik güncellemeleri engelleyerek önleyebilirsiniz. Fakat bu da internette geçirilen birkaç dakika içinde virüs bulaşmasına çanak tutan delik deşik bir sisteminiz olacağı anlamına gelebilir.
BÜYÜK DISK ALANLARI, UCUZ GRAFİK KARTLARI VE HIZLI CPU’LAR YAYGINLAŞTIKÇA PROGRAMCILAR KAYNAK KULANIMINDA MÜSRİFLEŞİYOR
|
Autoruns |
Otomatik başlayan programları düzenleyin |
Tüm |
568 / 490 KB |
116 |
|
Bootvis 1.3.36 |
Sistem yöneticileri için başlangıç düzenleme programı |
XP |
569 /1 MB |
114 |
|
Flashblock 1.5.4 |
Firefox’ta flash animasyonlarını siz izin verene kadar oynatmaz |
Firefox (2.0 üstü) |
570/62 KB |
112 |
|
Foxit Reader |
PDF belgelerini hızlı bir şekilde görüntüler |
Tüm |
571/2,1MB |
112 |
|
pcwKilLEmAll |
Windows’la birlikte yüklenen yazılımları kaldırın |
XP |
566 /12 KB |
111 |
|
pcwKompost |
Windows’la birlikte yüklenen yazılımları kaldırın |
2000. XP |
567/29 KB |
112 |
|
pcwSystem_Prooess_CPUUsage |
Programların işlemcini ne kadar kullandıklarını görüntüleyin |
2000. XP, Vista |
572 / 2 KB |
114 |
|
User Profile Hive Cleanup Service |
Windows açılış ve kapanış sürelerini düzenler |
2000, XP |
573 / 329 KB |
120 |
|
Zinf 2.2.1 |
Müzik dosyalarınızı çalabileceğiniz Windows Media Player alternatifi |
Tüm |
574 /1,8 MB |
112 |
WINDOWS’U HIZLANDIRMADA KULLANACAĞINIZ YARDIMCILAR
2. Sistemle Gelen Programlar: Hiçbir şey eskisi gibi değil
KALORİ KAYNAĞI: Sadece sistemin kendisi değil, aynı zamanda beraberinde gelen programlar da güncellenerek gelişiyor. En göze çarpan örneği de kullanmadığınız halde Windows Media Player. Bu uygulama ilk çıktığı zaman hızlı, işlevsel bir yazılımken giderek hantal bir canavara dönüştü. En kötü örnekse şimdi geliyor: Windows Media Player’ın baş düşmanı Winamp da giderek zayıf müzik çalıcısından şişman bir "her şey çalıcısına" dönüşüyor. Bunun arkasında donanım yazılım endüstrisinin gizli ittifağı gibi bir şey söz konusu değil. Daha büyük disk alanları, ucuz grafik kartları ve hızlı CPU’lar yaygınlaştıkça kaynakların idareli kullanılması için gerekli heves kalmıyor. Bu da programlarla çalışmayı zorlaştırıyor ve gittikçe daha az kullanıcı zararsız yazılımları bulup kullanabiliyor. Fakat buna karşın üreticiler programlarına düzenli olarak yeni işlevler eklemedikleri sürece ürünleri "ölü" olarak tanımlanıyor.
ÇÖZÜM: Her bileşenin yükleme süresini, RAM ve CPU kullanımını nasıl inceleyeceğinizi 6. maddede bulabilirsiniz. Şimdi okuyacağınız 3. maddede ise gereksiz Windows uygulamalarından nasıl kaçınacağınız anlatılıyor.
3. Sistemle Gelen Programlar: Temizlemek mümkün
KALORİ KAYNAĞI: Birçok kullanıcı için Windows Media Player, Outlook Express, Movie Maker, Messenger veya Netmeeting gibi bileşenler gereksiz. Çünkü ya kullanıcılar bunlara ihtiyaç duymuyorlar ya da başka alternatifleri kullanıyorlar. Bu programları kullanmıyorsanız yeni sürümlere geçiş basamaklarını tırmanmanıza olanak sağlayacak şişman güncellemelere de ihtiyacınız yok demektir. Sorun ise Windows’a bu programlan istemediğinizi kabul ettirmenizde yatıyor, çünkü bu programlar diğer programlarda olduğu gibi basitçe kaldırılamıyor. ÇÖZÜM: Bu programlardan kurturlmanız için size iki önlem sunuyoruz. 1. Önlem: http://bul.pcworld.com.tr/566 adresinden indireceğiniz pcwKillEmAII isimli script’imiz bu sorunu çözüyor. Çift tıklayarak çalıştırıyorsunuz. Altı tane silme seçeneğiyle karşılaşıyorsunuz: Windows Media Player, Outlook Express, Movie Maker, Windows Messenger, mevcut bütün Hizmet Paketleri ve yamalar. Bu bileşenlerden kurtulmaya başlamadan önce sistem verilerinizin ve kayıtlarınızın bir yedeğini almalısınız. Böylece herhangi bir terslik çıkması durumunda mağdur duruma düşmezsiniz.
Sistemi koruyan verileri (Media Player, Outlook Express ve Movie Maker) sildikten sonra son olarak sistemi yeniden kurulum konsolunda başlatmanız şart. Bunun için Windows yükleme CD’nizdeki bir script ile bilgisayarınızı yeniden başlatmanız gerekiyor. Sisteminiz açılırken <R> tuşuna basmanız gerekiyor. Daha sonra buradan bileşenlerini kaldırdığınız Windows yüklemesini seçeceksiniz. Sadece bir Windows sürümü yüklemiş olmanız durumunda sadece <1> tuşuna basın. Bundan sonra "Yönetici/Admin" konumundaki kullanıcı
İŞTE DİYET FORMÜLLERİ
1. Sistem: Güncellemeler tarafından yavaşlatılıyor
2. Sistemle Gelen Programlar: Hiçbir şey eskisi gibi değil
3. Sistemle Gelen Programlar: Temizlemek mümkün
4. Yazılım: En iyisi ince eleyip sık dokumak
5. Yazılım: Önemsiz gözüken küçük programlar
6. Yazılım: Görev Denetleyicisi ve Bootvis’le inceleme
7. Devamlı Görevler: Görev Çubuğu ve otomatik başlama
8. Anti-virüs yazılımları: Kaçınılmaz bir kalori kaynağı
9. Kayıt (registry): Şişmanlama karşıtı araç
10. Kapatma: Yavaşlamalardan kurtulmak
11. Explorer: Güce göre mükemmelleştirin
12. Explorer: Shell uzantılarının sınırları
13. Explorer: Ağdan gelen yağlar
14. Explorer: Yavaşlatan detaylı gösterim
hesabının şifresini sisteme girmeniz gerekiyor. Eğer hiç böyle bir şifre koymadıysanız <Enter> tuşuna basarak geçebilirsiniz. Bundan sonra asıl script’ten elde edilmiş BAT dosyasını
batch <Batch verisinin adı>.bat komutuyla alıştırın. Batch verisinin doğru adını daha önce Script’in size vermiş olduğu mesajdan öğrenmiş olmalısınız. Bir konsol girişi gerektiren iki ya da daha fazla uygulama sildiğiniz zaman tabi ki konsola yalnızca bir defa girmeniz ve burada gerekli batch’leri başlatmanız yeterli olacaktır.
DİKKAT: Eğer yeniden kurulumda Windows’unuzu daha önce olandan farklı bir diske kurmak istiyorsanız batch verisini bir Text-Editor ile düzeltmelisiniz. Batch’i Not Defteri’yle açın ve "Düzen, Değiştir"e tıklayın. Windows’un kurulu olduğu sistem paylaşımının harfini, sonuna iki nokta üst üste koyarak aratın ("C" gibi). Sonra bu harfi istediğiniz sürücünün harfiyle değiştirin. Bu işlemden sonra batch verisini anlatıldığı gibi kon-solda uygulayabilirsiniz. 2. Önlem: Pinball veya MSN Explorer gibi sistemle birlikte gelen uygulamaları kaldırmak içinse "Denetim Masası > Yazılım > Windows bileşenlerini Ekle/ Kaldır"a girebilirsiniz. Bunu, gizlenmiş sistem verisi %windir%\lnf\Sysoc.lNF’i düzenleyerek değiştirebilirsiniz. Denetim Masası’nda görünmemesi gereken kayıtlar, bu INF dosyası içinde "hide" parametresiyle mevcut. PC World script’i pcwKompost
(http://bul.pcworld.com.tr/567), orijinal veri Sysoc-bak.İNF’in bir kopyasını alıyor ve ilintili bütün kayıtları Sysoc.İNF’ten kaldırıyor. pcwKompost’u herhangi bir dizine kopyaladıktan sonra çift tıklayarak başlatın.
Bunun için yönetici hesabından giriş yap-mış olmanız gerekiyor. Bundan sonra
"Denetim Masası > Yazılım > Windows Bileşenlerini Kur/Kaldır" menüsünden gereksiz olan sistem programlarını kal-dırabilir ve gelecekte bunlar için gerekli olacak güncellemelerden de kurtulabilirsiniz. İhtiyaç durumunda da bu menüden sildiğiniz uygulamaları Windows yükleme CD’nizden tekrar yükleyebilirsiniz. Aradan geçen zaman zarfında kaçırdığınız bu uygulamaların güncellemeleriyse bir sonraki Windows güncellemesi sırasında otomatik olarak yüklenecektir.
4. Yazılım: En iyisi ince eleyip sık dokumak
KALORİ KAYNAĞI: Sistemi yavaşlatan şişman yazılımlar için kesin çizgilerden bahsetmek de mümkün değil. Örneğin Acrobat Reader 4 güncellemeler yüzünden ok gibi hızlı çalışamıyor. Fakat güncellemesi yapılmamış eski yazılımlar da korunmasız bir işletim sistemi kadar tehlikeli olabiliyor; çünkü kapatılmamış
güvenlik açıklarını bünyesesinde barındırabiliyorlar.
Bir başka sorun da yazılımların hata vermesinden kaynaklanan yavaşlamalar. Flash Player, yazılımındaki bir hata yüzünden internet sitelerindeki bütün flash animasyonlarını kaydediyor ve sabit diskte işgal ettiği bu alanlar bir daha kullanılamıyor. Tarayıcınız birkaç saat açık kaldıysa sistem sizi boş alanın azlığı konusunda uyarabilir, tabi siz o zamana kadar yavaşlıktan şikayetçi olup da bütün programları çoktan kapamadıysanız. Flash Player’ın bu hataya sahip bütün güncel versiyonlarında hatadan kurtulmanın tek yolu yine güncellemeler. Şunu da eklemeliyiz ki Flash Player gibi uygulamalar da aynı Windows’ta olduğu gibi güncellemeleri engelleme amacı taşıyan herhangi bir özelliğe sahip değiller.
ÇÖZÜM: Şişman ya da hatalı yazılımların alternatifleri de mevcut. Ağır Acrobat Reader yerine Foxit Reader programını kullanabilirsiniz. Winamp kullanacağınıza donanım ihtiyacı Pentium 100 ve 32 MB RAM olan Zinf adlı açık kaynak oynatıcıyı kullanabilirsiniz. Şimdiye kadar bir alternatifi olmayan programlarda da bir takım numaralarla kaynak kullanımınızı daha iyi hale getirebilirsiniz. Örneğin bir Firefox eklentisi olan Flashblock, Flash animasyonlarının hemen oynatılmasını engelliyor. Animasyonları oynatmak için Flashblock’da belirlediği tuşa basmanız gerekiyor. Böylece Flash Player’ınız hatalı olsa bile internette endişelenmeden saatlerce kesintisiz bir şekilde dolaşabi-lirsiniz.
Her bileşenin yükleme sürelerini, RAM ve CPU ihtiyaçlarını nasıl inceleyeceğinizi 6. maddede bulabilirsiniz.
5. Yazılım: Önemsiz gözüken küçük programlar
KALORİ KAYNAĞI: İnternetten grafik kartınız için bir sürücü ya da resim işleme programınız için bir güncelleme yüklediniz diyelim. Bu yüklemeler, temelde bilgisayarı yavaşlatmayan ve görünmeyen değişimler. Ama tam tersi de başınıza gelebilir. Siz pencereyi kapasanız bile freeware yazılım görev çubuğunda kendi kendini yüklemeye devam eder. Yeni sürücü, Windows her başladığında arka planda çalışması için .NET ayarını yüklemesi gereken işlevsel bir hızlı dönüştürücü içerir. Yeni resim düzenlemesi, Explorer’in içerik menüsünde bir önizleme seçeneğini sunan bir Shell uzantısını beraberinde getirir.
ÇÖZÜM: Her bileşenin yükleme sürelerini, RAM ve CPU ihtiyaçlarını nasıl inceleyeceğinizi bir sonraki maddede bulabilirsiniz. 7. madde, Windows’un sürekli görevlerini görmenin ve azaltmanın yollarını anlatıyor.
6. Yazılım: Görev Denetleyicisi ve Bootvis’le inceleme
KALORİ KAYNAĞI: Görev Yöneticisi Taskmgr.EXE, "İşlemler" altında her işlemin bellek ihtiyacını ve gerçek CPU kullanımını gösterir. CPU’nun anlık kullanım miktarını görmek, kaynak tüketicilerini tespit etmek için pek de yeterli değil. Bunun için "Görünüm > Sütun Seç"ten "CPU Süresi"ni açın. Burada her işlem için toplam ne kadar hesaplama zamanı gerektiğini görebilirsiniz. CPU zamanıyla 1
dakika, sözkonusu programın bir dakika boyunca CPU yükünü yüzde 100′e çıkarmış olduğu anlamına gelir. CPU sürekli bu şekilde
yükleyen işlemleri bu sütundan anında en yüksek değerlen okuyarak tespit edebilirsiniz.
ÇÖZÜM: CPU işlemlerini görüntülemek için size iki tane daha çözüm önerisi sunuyoruz.
1. BİZİM PROGRAMIMIZ: pcwSystem_ Process_CPUUsage script’imiz CPU zamanını açıkça ve kusursuzca gösteriyor. Bu script’i bir süre çalıştırırsanız CPU’yu en çok neyin meşgul ettiğini görürsünüz. İşlemcinizi tahminimize göre en fazla yoran uygulama, virüs tarayıcınız (8. maddeye bakınız) olacaktır. Burada dikkat etmeniz gereken tek bir nokta var. Hem Görev Yönetici’sinden hem de PC World Scripti’nden doğru bir değerlendirmeye varabilmek için sözkonusu programın sistem başladığı andan itibaren devamlı çalışır durumda olması gerekiyor.
2. MICROSOFT PROGRAMI: Bootvis, sistem yöneticileri için tasarlanmış bir program. Sistemin başlamasını inceliyor ve topladığı bilgileri grafiğe döküyor. Kişisel kullanım için bedava olan bu programı yüklemeden de çalıştırabiliyorsunuz. "Trace" menüsünde yeniden başlangıç sürecinin incelenmesi ve detaylı istatistiklerin oluşturulmasıyla ilgili ayarlar göreceksiniz. "Next Boot" ile bilgisayarınız yeniden başlatılır ve bilgisayarın yeniden başlatılması sırasında kendiliğinden çalışmaya başlayan programlar araştırılır.
"Next Boot + Driver Delays" de bu işlevi hatalı ya da gecikmeli yüklenmiş sürücülerin incelenmesiyle ilişkilendirir. Diğer seçenekler de Bekleme ve Uyku durumundan uyanma süresini ölçer. Bootvis, Görev Planlayıcısı’na girer ve bilgisayarı yeniden başlatır. Bundan sonra bilgisayar "İnceleme Modu"nda açılır ve sonuçları bir dosyada toplayarak daha sonra bunları size sunar.
Detaylı ve bu yüzden biraz karmaşık olan bu grafiklere ilk bakışta iki şeyi kavrayabilirsiniz. Explorer’in ne zaman açılmasını tamamladığını her grafiğin dikey ekseninde görebilirsiniz. Bootvis’e göre Windows’un başlatılması, kendiliğinden otomatik olarak başlayan son programın da açılmasıyla sona eriyor. Bunu da "Process Creates" adlı son grafikte görebilirsiniz. Orijinal bir Windows XP’yle; bütün güncellemeleri yapılmış, .NET 3, Internet Explorer 7, Windows Media Player 11, Acrobat Reader 8, Firefox 2.0 ve Kaspersky Internet Security 7′nin yüklü olduğu Service Pack 2′li bir XP’yi karşılaştırdığımızdaysa karşımıza şu tablo çıkıyor: İkinci Windows’un başlaması "çıplak" Windows’un başlamasının yaklaşık iki katı kadar zaman alıyor, sadece Explorer’in başlaması bile yarım dakika daha uzun sürüyor.
7. Devamlı Görevler: Görev Çubuğu ve otomatik başlama
KALORİ KAYNAĞI: Giderek daha fazla uygulama kendiliğinden başlıyor ya da
System Tray’de (sistem tepsisi; görev çubuğunda, saatin bulunduğu yer) hızlı erişime ihtiyaç duyuyor. Programcılara göre en önemli şey uygulamanın arka planda başlaması. Böylece kullanıcının istekleri anında yerine getirilebiliyor. Bu gibi programları sürekli kullanıyorsanız tabi ki bu ön yüklemeler bir kusur değil. Kullanımdaki hızınızı artırmak için bilgisayarınızın başlama hızının yavaşlamasını göze alabilirsiniz.
Eğer sistem tepsisi ekranınızın yarısını kaplıyorsa bilgisayarınızın da yavaş ol-ması çok doğal. Bununla beraber eğer sistem tepsisine uzun süre kullanmadığınız bir simge olursa Windows bunu gizleyecektir. Dolayısıyla siz de kaç tane programın kendiliğinden başlattığını unutabilirsiniz. Bu programlar ayrıca sadece bilgisayarınızın başlamasını yavaşlatmakla kalmıyor, aynı zamanda bellek ve CPU zamanını da önemli bir bölümü ölçüde işgal ediyorlar.
ÇÖZÜM: Bu işlem için de için size 2 farklı çözüm önerimiz var.
1. Profesyonel araç: Windows’ta kendiliğinden başlayan programları bulmak için en kapsamlı program, Microsoft’un Autoruns isimli uygulamasıdır, http://bul.pcworld.com.tr/568 adresinden programı indirip çalıştırınca bütün çalışan işlemler gelen bilgiler doğrultusunda "Tümü" sekmesinde listelenir. Buradan pasifleştirdiğiniz girişler bir daha otomatik olarak açılmaz. Pasifleştirmeye alternatif olarak herhangi bir kendiliğinden başlayan uygulamaya sağ tıklayıp "Sil"e basarak tamamen kaldırabilirsiniz. "Autorun"lar aynı zamanda kendiliğinden başlama problemiyle doğrudan ilişkisi olmayan görevleri, sürücüleri ve kayıtlı DLL’leri de içerir. Bu da programın kafasını karıştırabileceğinden bu program so-runsuzca ancak gerekli ve gereksiz girişleri birbirinden ayırabilecek profesyoneller tarafından kullanılmalıdır.
2. Kendiliğinden başlamayı önlemek: Programların kendiliğinden başlamalarını, önerilen program dışında başka yollardan da önleyebilirsiniz. Bazı uygulamaları yüklerken kendiliğinden başlama seçeneği karşınıza çıktığında bunu istemediğinize karar verirseniz daha program yüklenirken sonradan kendiliğinden başlamasıyla bir problem oluşturmasını engellemiş olursunuz. Bir başka yolsa Winamp’ta olduğu gibi program yüklendikten sonra kendiliğinden başlama özelliğini kapatmak olabilir. Bunun için VVinamp’ın "System Tray Icon / Agent" seçeneğini pasifleştirmeniz yeterli olacaktır. Bunu da sistem tepsisindeki Winamp ikonuna sağ tıklayıp içerik menüsünden "Disable Winamp Agent"a basarak gerçekleştirebilirsiniz. Böylece
Winamp bir daha kendiliğinden başlamaz, bilgisayarınızı da yavaşlatmaz. Fakat maalesef bütün uygulamalar bu kadar yardımsever değil. Genelde istediğiniz seçeneği buluncaya kadar menülerde dolaşmak durumunda kalıyorsunuz.
8. Anti-virüs yazılımları: Kaçınılmaz bir kalori kaynağı
KALORİ KAYNAĞI: Baş kalori kay-nakları genellikle sistemin arka kapıla-rından gelmezler, bilakis çoğu kullanıcı tarafından bilinçli bir şekilde kurulurlar. İnternet tehlikeli bir ortam, saldırganlar her gün yeni sistemleri çökertiyorlar; dolayısıyla herkesin genel bir korumayaihtiyacı var. Bunu sağlayan programlar; bütün programların başlaması ve dos-yaların açılması gibi bilgisayara zarar verebilecek dosyalar içeren yüklemeleri ve başka kaynakları kontrol ederler. Bu tehlikelerin yanında bir de internetteki veri akışına dahil oldunuz mu riskler oldukça artar. Bu hareketliliği kontrol etmek de muazzam bir işe karşılık gelir. Bizim CPU zamanı (bkz. 6. madde) ölçümlerimiz de virüs tarayıcısı ve internet koruma yazılımına sahip bir bilgisayarın, korumasız bir bilgisayara oranla yaklaşık 5 kat fazla işlem yüküne sahip olduğunu gösteriyor.
ÇÖZÜM: Bir anti-virüs programı ya da komple bir internet koruma paketinden vazgeçmek çok zor. Bunun için şunları öneriyoruz:
1. Bir tane koruma yeter: Aynı görevi gören iki ya da daha fazla program yüklemeyin.
2. Doğru yapılandırın: Daha "ince" ayarları tercih edin. Her anti-virüs programını daha az kaynak kullanacak şekilde yapılandırabilirsiniz. Örneğin Kaspersky Internet Security programının yapılandırma penceresi, yapılan her ayarın sistem hızını nasıl etkilediğini gösteriyor. Örneğin isteğinize göre dosyalar uzantılarına ya da içeriklerine göre araştırılabilir. İkinci seçenekte AV programı, içeriğin tehlikeli olup olmadığını anlamak için dosyayı açarak karakteristik veri örnekleri toplar. Ancak bundan sonra ikinci aşama olarak dosyayı virüs taramasına tabi tutup tutmayacağına karar verir.
Eğer dosyaları uzantılarına göre incelettirirseniz birinci aşamadaki iş yükünden kurtulursunuz. Fakat zararlı yazılımları yazanlar da giderek bu işte ustalaşıyorlar. Bunun için dosyaları uzantılarına göre taranmamış olarak bırakmak mantıksız olur. Ama Windows da aynı mantıksızlıkla çalışır. Windows da hangi dosyaların yürütülebilir olduğuna uzantılara bakarak karar verir. Bir TXT dosyasındaki zararlı kodlar, anti-virüs programınız tarafından en ince ayarlarla bile tespit edilemeyebilir. Windows da bunları note defterinde açmaktan başka bir fikir üretemedi.
3. Tam tarama yapmak: ince ayarlarla rağmen bilgisayarınızda zararlı kodların olması olasılığına karşı en az haftada bir kere tam bir tarama yapmalısınız.
4. Internet ayarları: Bütün seçeneklere bir göz gezdirin. Web tarayıcınızda bir phishing koruması olmasına rağmen başka bir taneye daha mı ihtiyaç duyuyorsunuz? Virüs korumanız programların çalıştırılmasını denetlerken postalarınızı daha çok mu denetlemek mi istiyorsunuz?
Kaldırdığınız ya da azalttığınız her işlev sisteminizin yükünü azaltacaktır. Haliyle bu da daha hızlı çalışmanızı sağlayacaktır.
9. Kayıt (registry): Şişmanlama karşıtı araç
KALORİ KAYNAĞI: Windows kayıtları (Registry kayıtları) giderek fazlalaşıyor. Daha da fazlası, sadece fazlalaşabiliyor! Her yükleme yeni kayıt anlamına geliyor ve programları tamamen kaldırdığınızda bile bu kayıtları maalesef azaltamıyorsunuz. Silme işleminden sonra yeniden kayıt altına alınmayan "siliciler" aynen kalıyor. Sonuçlara bir bakalım. Windows başlangıcı: Çok kapsamlı kayıt dosyalarının %windir%\System32\ Config (özellikle sistem ve yazılım dosyaları) altında yüklenmesi Windows’un başlama sürecini epey etkiliyor. Sistem bileşenlerinin yüklenmesi ve yazılım bilgilerinin kabuğa yüklenmesi oturum açmadan önce gerçekleşiyor. Bir sonraki sayfada bulunan küçük resmin sağ alt köşesinde de görebileceğiniz gibi bu süreç, çok kapsamlı kayıtların yüklenmesinden daha uzun sürüyor. RAM Kayıtlar bir kere yüklediğinde verilerin aksine daha az bellek meşgul eder. Büyük bir kısmı Swapfile’a dönüştürülür. Bunun için daha az kayda sahip bir bilgisayarın daha az RAM’i meşguldür. İki değişkeni karşılaştırdık (verilerin yaklaşık 25 MB’ı ile yaklaşık 100 MB’ı): büyük olanın RAM’i yaklaşık 20 MB kadar daha meşguldü.
Windows Explorer: Çalışan sistemlerde büyük kayıtlar çok ciddi bir köstek oluşturmaz. Buna karşılık tonlarca Shell uzantısı, Explorer’in sert tepkiler verme-sine neden olabilir, çünkü her dosyanın kaydı bir sürü içerik menüsü içerir. ÇÖZÜM: Kayıtlardaki dosya miktarı göz önüne alındığında bunları el ile ya da otomatik olarak düzenlemek faydasız olacaktır. Tabi ki daha fazla fikir edin-mek için bir içerik menüsü ya da yeni yüklemelere karşı bir yazılım anahtarı mantıklı olabilir. Fakat bunları yapınca kayıtlar azalmıyor. Ama yeniden yükle-yerek yavaş Windows sisteminize elveda
demeden önce eski ve "zayıf" kayıtları da beraberinde yükleyin. Yüklenen yazılımların en güncel durumlarını içermese de en azından sıfırdan başlamamış olursunuz.
En atletik sistem durumuna ulaşmak için sistemi yeniden kurmak bile yeterli olmayabilir. Bunun için kayıtların tamamını silmeniz gerekiyor. Birleştirme işlemi: Kayıtların birleştirilmesi (defrag işlemi) için çoğu zaman ücretli olan programlar mevcut. Bu programlar genel olarak gereksiz yükleme zamanına mal olan silme dosyalarını, verileri boşluksuz olarak yeniden yazarak yerleştirir.
Böyle bir yatırımı yaptığınıza değiyor mu? Bu soruyu komut satırında ken-diniz de kolaylıkla cevaplayabilirsiniz. Windows’un kendi programı Reg.EXE (önce komut istemini çalıştırmalısınız), "save" seçeneğiyle ikili kayıt dosyalarını yeniden ve birleşik şekilde yazabilir. Sonraki sayfanın altında yer alan resimde; "system" ve "software" gibi temel verileri yazabileceğiniz iki batch verisi "reg save" komutunu görebilirsiniz. Yeni verilerle System32\Config’teki orijinallerinin boyutlarını karşılaştırır ve temel farkları belirlerseniz, kayıtların birleştirilmesi de ancak o zaman yaptığınız her şeye değer hale gelir.
10. Kapatma: Yavaşlamalardan kurtulmak
KALORİ KAYNAĞI: Birçok kullanıcı, Windows’un açılmasının ve kapanmasının çok fazla zaman aldığından şikayet eder. Bunun sebebi; kötü programlanmış programların ya da sürücülerin, programın sonlandırılması uzun sürse bile kullanıcı profilindeki açık bir dosyayı serbest bırakmaması. Durum böyle olunca sistem önce sabırlı bir şekilde bu dosyanın kapanmasını bekliyor. Windows ancak çok uzun süren bu dahili zaman aşımından sonra boşa çıkıyor ve bundan sonra kapanabiliyor.
ÇÖZÜM: "User Profile Hive Cleanup Service" (kişisel kullanım için bedava), bu süreci hızlandırıyor. Program, "Hkey_ Current_User" kayıt dizisini (registry hive) düzenlemediği için ismi yanıltıcı olabilir ama program çok daha basit şekilde çalışıyor. Bir kullanıcı giriş yapmak istediğinde ya da Windows kapatılması gerektiği zaman bu temizleyici kullanılmayan bütün kaynakları geri çağırır. Böylece profil anında yüklenebilir ve Windows da daha kısa bir sürede kapatılabilir.
11. Explorer: Güce göre mükemmelleştirin
KALORİ KAYNAĞI: İşlem gücü isteyen, sistemini de ona göre ayarlamalıdır. Görsel efektlerden vazgeçerseniz yerlerde sürünen hızları tekrar eski seviyesine getirebilirsiniz. Bununla ilgili seçeneği "Denetim Masası > Sistem > Gelişmiş > Performans" altında bulabilirsiniz. Bu seçenekteki ilk ayar "Bilgisayarım için en iyi olanı Windows seçsin" seçeneğidir. Bununla oynamazsanız Windows mükemmel bir şekilde çalışacaktır. 2 GHz işlemcili 256 MB RAM’li ve giriş seviyesi ekran kartına sahip biraz yıllanmış bir bilgisayarda bütün etkileri görebilirsiniz. ÇÖZÜM: "En iyi performans için uyum sağla" seçeneği, bütün görüntü efektlerini devre dışı bırakır. Bundan sonra Windows biraz düz bir görünüme kavuşur ve tıpkı atası Windows 2000 gibi görünür. Açık bir pencerenin yerini ya da boyutunu değiştirdiğiniz zaman artık içeriği görüntülenmez. Menülerin ve fare göstergesinin gölgeleri kaybolur, hiçbir animasyon kalmaz hatta yazıların daha
yumuşak görünmesi için kenarları bile düzeltilmez. Ama Windows daha hızlı cevap verebilecek duruma gelir. Estetikle işlem gücü arasındaki uyumu sağlamak için ne zaman isterseniz istediğiniz etkiyi aktifleştirmek sizin elinizde.
12. Explorer: Shell uzantılarının sınırları
KALORİ KAYNAĞI: Sayısız program Shell uzantılarıyla Windows yüzeyiyle doğrudan bütünleşik halde. Müzik dosyaları buna örnek teşkil edebilir. Bu yapı, kullanıcının mevcut yazılımlar hakkında bilmesi gereken şeyleri azaltarak kullanıcıyı rahatlatır. Explorer, birçok uzantıyı işlem gücü kaybı olmadan birkaç istisna dışında çalıştırabilir.
ÇÖZÜM: Temelde yazılımları yüklerken, bu yazılımların Explorer’da herhangi bir Shell uzantısıyla ilişkili olup olmamasına ya da olacaksa hangi Shell uzantılarıyla ilişkili olacağına karar verebilirsiniz. Buna ek olarak çoğunlukla yazılımların içerik menülerini düzenlemek için program seçeneklerine de bakmak yararlı olabilir. Aksi halde Explorer’in "Dosya Seçenekleri’nden "Veri Türleri" üzerinden uzantıları teker teker silebilirsiniz (2000, XP). Vista’da ise sadece kayıtlara girmek yardımcı olabilir.
13. Explorer: Ağdan gelen yağlar
KALORİ KAYNAĞI: Explorer geri kaldığında ya da durakladığında sistem ne kadar hızlı olmak isterse istesin uzun bekleme süreleri kaçınılmaz hale geliyor. Bunun sebebi genellikle kayıtlara yapılan girişler ya da artık geçerli yol teşkil etmeyen bağlantılar oluyor. Bu aşamada Explorer, yanlış ağ yollarında olanın aksine anında eksik yerel kaynakları uyarır. Bir Windows’u ne kadar bir ağ bağlantısı içinde çalıştırırsanız Windows Shell’inin açıklanamaz duraklamalarına rastlama olasılığınız o kadar artar. Geçersiz ağ bağlantıları, ağ içindeki yazılım bileşenlerine yapılan geçersiz uyarılar (özellikle Shell uzantılarında) ve ağ üzerindeki geçersiz Shell dosyaları Explorer’in hata vermesine kadar dakikalarca sürebilen duraklamalara yol açabilir.
ÇÖZÜM: Hata her zaman Explorer’in takıldığı noktalarda tespit edilebilir. Bu, ya bozuk bağlantıyı içeren bir dosyada ya da bununla ilgili bozuk girişlere sahip içerik menüsünde olur. İlk önlem olarak buna sebep olan şeyi veri düzleminde ya da kayıtlarda silmek olacaktır. Tabi ki daha iyi olan çözüm yanlış yolu düzeltmektir.
14. Explorer: Yavaşlatan detaylı gösterim
KALORİ KAYNAĞI: Daha yeni Windows sürümlerinin Explorer’lari müzik ve resim dosyalarının çok sayıda metadata’larını (metadata: veri hakkında veri) okuyarak bunları detaylı bir şekilde görüntüleyebilir. Klasör, iki basamaklı bir sayı kadar dosya içerse bile sorun olmaz. Ama çok fazla dosya olursa Explorer allak bullak olabilir. Dosya listesinin akıcı bir idaresi ve düzenlemesi, ağır güncellenen gösterimi hızlandıracaktır.
ÇÖZÜM: "Görünüm" menüsünden liste şeklinde görüntülemeyi seçin. Her şekilde bilgilendirici ayrıntıları görmek isterseniz de "Görünüm > Ayrıntıları Seç"ten isteğe göre bir ya da daha fazla sütun ekleyebilir.
If you enjoyed this post, please consider to leave a comment or subscribe to the feed and get future articles delivered to your feed reader.
eyvallah